FAQ

Waarom zijn al die mooie biersoorten verdwenen?

ZHB Den HaagDe biermarkt is een dynamisch geheel. Door de eeuwen heen veranderde de smaak van het publiek, de kennis van de brouwers en, niet te vergeten, het fiscale klimaat. Gruitbier werd ooit verdrongen door bier met hop, zeventiende-eeuws bier kreeg concurrentie van andere dranken als koffie, thee, cacao en jenever, en brouwers namen stijlen en ideeën uit het buitenland over. De nekslag voor de traditionele Nederlandse biersoorten was de opkomst van het ondergistende ‘Beiers’ bier vanaf 1870. Het belangrijkste ondergistende bier werd uiteindelijk Pilsener, zodanig dat na de Tweede Wereldoorlog in Nederland nauwelijks iets anders meer gebrouwen werd. Pas vanaf 1980 ontstonden er in Nederland weer kleinere brouwerijen die met bovengisting werkten.

 

Waar kan ik recepten vinden van oude Nederlandse bieren?

Om te beginnen heeft de Campagne Nederlandse Bierstijlen zelf voor twee historische bierstijlen de recepten teruggevonden en vertaald naar iets wat je nu kunt brouwen: kuit en Luiks bier. Verder zijn er veel recepten te vinden op de artikelen en blogs.

 

Wat is het verschil tussen boven- en ondergistend bier?

Bovengistend bier gist bij een temperatuur van ongeveer 20 à 25 graden. Dit is de traditionele gisting zoals die eeuwenlang in Nederland is toegepast. Ondergisting vindt plaats bij 0 à 5 graden, veel kouder dus. In de late 19e eeuw werd ondergisting ontzettend populair omdat deze beter te beheersen was, wat zorgde voor een hogere kwaliteit. Voor de lagere temperatuur waren echter grote investeringen nodig, in bijvoorbeeld ijskelders en koelmachines. Vandaar dat dit alleen voor grootschalige, industrieel gerunde brouwerijen was weggelegd. De kleine, ouderwetse brouwers legden daarom in Nederland bijna allemaal het loodje. In landen als België en het Verenigd Koninkrijk sloeg ondergisting pas veel later aan en kreeg de markt nooit helemaal in zijn greep, waardoor deze landen nog altijd veel traditionele bovengistende bieren kennen, en zelfs bieren van spontane gisting.

 

Is bockbier nou echt zo’n oude traditie?

Het is maar wat je oud noemt. Bockbier is oorspronkelijk een Duitse biersoort, die vanuit München naar Nederland is gekomen. In 1843 werd het voor het eerst op de Nederlandse markt gebracht, gek genoeg in april, want oorspronkelijk was bockbier een lentebier. De Koninklijke Nederlandsche Beiersch Bierbrouwerij in Amsterdam was in 1868 de eerste grote Nederlandse brouwer die met een bockbier kwam. De eerste ‘intocht’ van bockbier dateert van 1936, en inmiddels was de introductie ervan vervroegd naar de tweede donderdag van december. Pas sinds de jaren zeventig wordt bockbier in oktober geïntroduceerd. De revival van bockbier dateert van 1978, toen PINT in Amsterdam het eerste Bokbierfestival organiseerde.

 

Was er in mijn woonplaats vroeger ook een brouwerij?

Bijna elke plaats in Nederland heeft wel een brouwerij gekend. Soms zijn deze al heel lang verdwenen. Om een beeld te geven: in 1819 kende heel Nederland nog 678 brouwerijen, in 1920 waren dat er zo’n 250 en in 1980 nog maar 19. Dikke kans dat als je in de archieven of in oude kranten gaat zoeken, je op een brouwerij stuit. Wat die brouwde? Misschien vind je de namen van de biersoorten die er geproduceerd werden. Echte brouwgegevens of recepten zijn echter zeldzaam. Toch zijn er wel een aantal in Nederland bewaard gebleven in archieven of in andere collecties. Een aantal voormalige brouwerijen kun je terugvinden op cambrinus.nl en hun etiketten op bieretiketten.nl.